2
مراحل اجرایی
خلاصۀ مراحل اجرایی
مرحله اول: انگیزهسازی و اجرای داستان دانه
مرحله دوم: نوشتن دیالوگ کفشدوزک
مرحله سوم: نوشتن دیالوگ زنبور عسل
مرحله چهارم: تمرین و مسابقه نمایش عروسکی
مرحله پنجم: تحلیل داستان قورباغه
مرحله ششم: نوشتن دیالوگ قورباغه
مرحله هفتم: مسابقه نمایش عروسکی
مرحله هشتم: تحلیل داستان قدم یازدهم
مرحله نهم: نوشتن داستان باز
مرحله دهم: نمایشگاه تولیدات و اختتامیه
مرحله اول
هدف: انگیزهسازی
خروجی اجرایی: تسلط بر داستان
زمان لازم برای اجرا: ۲ ساعت
1. ابتدا مربی درباره مسابقه و جشنواره (نمایش عروسکی) برای متربیان مطالب زیر را مطرح میکند.
v شما به صورت گروهی در طی سه مرحله با یکدیگر رقابت میکنید. در مرحله اول و دوم نمایش عروسکی اجرا می2کنید. البته این نمایش بسیار متفاوت است. شما در این نمایش باید قسمتی از دیالوگ را، با مشورت همدیگر به دست آورید. مرحله سوم مسابقه در جلسات بعد توضیح داده میشود. شما در مرحله اول بازیگر داستان هستید.
2. مربی کل اعضای گروه را به گروههای 4 نفره تقسیم و یک نفر را به عنوان سرگروه انتخاب میکند.
v مربی باید گروهها را به صورت ناهمگن تشکیل دهد. یعنی افراد قوی را در گروهها تقسیم کند تا آنها بقیه اعضای گروه را مدیریت کنند.
3. سپس مربی متن داستان (دانه که نمیخواست بروید) در اختیار هر گروه قرار میدهد.
v حتماً داستان کتاب را در اختیار متربیان قرار دهد.
4. هر گروه متن داستان را مطالعه میکند سپس به بحث و گفتوگو درباره دیالوگها میپردازند. دیالوگ شخصیتهای داستان طبق نقشهای زیر بین اعضای گروه تقسیم و هر متربی باید دیالوگ خود را تمرین کند.
v متن دیالوگ هر فرد در پیوست همین فایل آمده است. تنها تا سر دیالوگ کفشدوزک در اختیار متربیان قرار گیرد.
5. سپس هر گروه برای هماهنگی، دیالوگهایشان را به صورت گفتوگویی با یکدیگر تمرین میکنند.
5.1. راوی
5.2. دانه
5.3. ریشه درخت
5.4. پروانه
6. سپس متربیان طبق نقشهایی که دارند متن داستان دانه را بازیگری میکنند. هدف از این کار آن است که آنها به طور کامل بر متن و اجرای نمایش مسلط شوند.
مرحله دوم
هدف: رشد تفکر
خروجی اجرایی: نوشتن دیالوگ کفشدوزک
زمان لازم برای اجرا: ۲ ساعت
1. ابتدا مربی با بیان مطالب زیر وارد این مرحله میشود.
v شما توانستید به صورت گروهی بر روی متن داستان دانه مسلط شوید. شخصیت دیگر به نام کفشدوزک در این مرحله توسط ما به داستان اضافه میشود. هر گروه باید قسمت دیالوگ کفشدوزک را طراحی کند. برای اینکه بتوانید این کار را انجام دهید من از شما سؤالاتی در رابطه با داستان میپرسم و شما باید با خلاقیت خودتان پاسخ سؤالات را تبدیل به متن دیالوگ کنید و در جای مناسب قرار دهید.
2. سپس مربی سؤالات زیر را برای متربیان مطرح میکند. متربیان طبق پاسخ نهایی که به سؤالات میدهند متن نمایشنامه را مینویسند.
2.1. به نظر شما در ابتدا دانه چه نقطه ضعفی داشت؟
2.2. چه چیزی باعث شد تا دانه از خاک بیرون بیاید؟
3. متربیان باید به صورت گروهی با دقت به سؤالات پاسخ دهند و نتیجه نهایی خود را مکتوب کرده و به مربی تحویل دهند. مربی پاسخ متربیان را بررسی میکند و در صورت مناسب بودن، پاسخ آنها را تأیید میکند.
v وظایف مربی: در پاسخ به سؤالات دنبال جواب مشخصی نیستیم. هر گروه میتواند پاسخ متفاوت بدهد. در این مرحله مربی باید متربیان را به سؤالات دقت دهد تا آنها بتوانند ابعاد مختلف سؤال را بررسی کنند. برای این کار مربی با بررسی پاسخها به صورت جداگانه با هر گروه جلسه گذاشته و با بیان سؤالات زیر آنها را دقت میدهد.
3.1. آیا تنها پاسخ سؤال همین است؟ نمیتواند جواب دیگر داشته باشد؟
3.2. دانه چه نقاط ضعفی دیگر میتواند داشته باشد؟
v سپس مربی از آنها میخواهد بیشتر سؤال را بررسی کنند و به جمعبندی نهایی برسند.
4. مربی از متربیان میخواهد پاسخی که دادهاند را تبدیل به متن چند خطی برای دیالوگ کفشدوزک کنند و در جای خالی قرار دهند. برای همین دیالوگ کفشدوزک در اختیار گروهها قرار میگیرد و متربیان باید ادامه آن را تکمیل کنند. (قسمتی از دیالوگ کفشدوزک در پیوست آمده است).
5. شرایط متن به صورت زیر است:
5.1. متناسب با پاسخ سؤالات باشد.
5.2. قابلیت اجرای تئاتر داشته باشد.
5.3. خلاقیت در متن داشته باشد.
5.4. مناسب جای خالی متن باشد.
5.5. حداقل یک جمله باشد.
6. مربی متن نهایی متربیان را بررسی میکند و با شرایط بالا مقایسه میکند و اشکالات لازم را تذکر میدهد تا آنها اصلاح کنند.
7. یکی از اعضای گروه نقش کفشدوزک را بر عهده میگیرد و دیالوگ مربوطه را تمرین میکند.
8. سپس متربیان هر گروه بدون اجرای تئاتر متن نمایشنامه را برای هماهنگی گروهی تمرین میکنند.
9. متربیان طبق نقشهایی که دارند متن داستان دانه را بازیگری میکنند. هدف از این کار آن است که آنها به طور کامل بر متن و اجرای نمایش مسلط شده و ترس از اجرای نمایش از آنها گرفته شود.
مرحله سوم
هدف: رشد تفکر
خروجی اجرایی: نوشتن دیالوگ زنبور
1. ابتدا مربی مطالب زیر را برای متربیان مطرح میکند.
v شما توانستید به صورت گروهی دیالوگ کفشدوزک را طراحی کنید. شخصیت دیگر به نام زنبورعسل در این مرحله توسط ما به داستان اضافه میشود. هر گروه باید قسمتی از دیالوگ زنبور عسل را طراحی کند. برای اینکه بتوانید این کار را انجام دهید من از شما سؤالاتی در رابطه با داستان میپرسم و شما باید با خلاقیت خودتان پاسخ سؤالات را تبدیل به متن دیالوگ کنید و در جای مناسب قرار دهید.
2. سپس مربی سؤالات زیر را برای متربیان مطرح میکند. متربیان طبق پاسخ نهایی که به سؤالات میدهند متن نمایشنامه را مینویسند.
2.1. به نظر شما نقطه قوت پروانه نسبت به دانه چه بود؟
2.2. اگر دانه از زمین بیرون نمیآمد چه اتفاقی میافتاد؟
3. متربیان باید به صورت گروهی با دقت به سؤالات پاسخ دهند و نتیجه نهایی خود را مکتوب کرده و به مربی تحویل دهند. مربی پاسخ متربیان را بررسی میکند و در صورت مناسب بودن، پاسخ آنها را تأیید میکند.
v وظایف مربی: در پاسخ به سؤالات دنبال جواب مشخصی نیستیم. هر گروه میتواند پاسخ متفاوت بدهد. در این مرحله مربی باید متربیان را به سؤالات دقت دهد تا آنها بتوانند ابعاد مختلف سؤال را بررسی کنند. برای این کار مربی با بررسی پاسخها به صورت جداگانه با هر گروه جلسه گذاشته و با بیان سؤالات زیر آنها را دقت میدهد.
3.1. آیا تنها پاسخ سؤال همین است؟ نمیتواند جواب دیگر داشته باشد؟
3.2. اگر دانه از زمین بیرون نمیآمد چه اتفاقی برای خود دانه میافتاد؟ چرا؟
3.3. برای پروانه چه اتفاقی میافتاد؟ چرا؟
v سپس مربی از آنها میخواهد بیشتر سؤال را بررسی کنند و به جمعبندی نهایی برسند.
4. مربی از متربیان میخواهد پاسخی که دادهاند را تبدیل به متن چند خطی برای زنبور عسل کنند و در جای خالی قرار دهند. برای همین دیالوگ زنبور در اختیار گروهها قرار میگیرد و آنها باید ادامه آن را طراحی کنند (قسمتی از دیالوگ زنبور عسل در پیوست آمده است).
5. شرایط متن به صورت زیر است:
5.1. متناسب با پاسخ سؤالات باشد.
5.2. قابلیت اجرای تئاتر داشته باشد
5.3. خلاقیت در متن داشته باشد.
5.4. مناسب جای خالی متن باشد.
5.5. حداقل یک جمله باشد.
6. مربی متن نهایی متربیان را بررسی میکند و با شرایط بالا مقایسه میکند و اشکالات لازم را تذکر میدهد تا آنها اصلاح کنند.
7. یکی از اعضای گروه نقش زنبور عسل را بر عهده میگیرد و دیالوگ مربوطه را تمرین میکند. در پایان این قسمت دیالوگ کلی نمایش آماده اجرا است
8. سپس متربیان هر گروه بدون اجرای تئاتر متن نمایشنامه را برای هماهنگی گروهی تمرین میکنند.
9. متربیان طبق نقشهایی که دارند متن داستان دانه را بازیگری میکنند. هدف از این کار آن است که آنها به طور کامل بر متن و اجرای نمایش مسلط شوند و طرحی برای نحوه اجرای آن آماده کنند.
مرحله چهارم
هدف: رشد شخصیت
خروجی اجرایی: اجرای تئاتر
زمان لازم برای اجرا: ۴ ساعت
1. ابتدا متربیان هر گروه در رابطه با نحوه اجرا و خلاقیت در اجرا و لباس مورد نیاز با یکدیگر گفتوگو و طرح نهایی خودشان را مشخص میکنند.
2. سپس برای هماهنگی در اجرا، کل نمایشنامه را تمرین میکنند و برای مسابقه آماده میشوند.
3. متربیان نمایش را در حضور مربی اجرا میکنند ونواقص را برطرف میکنند.
v وظایف مربی: در این مرحله هدف بازیگری متربیان نیست. مربی باید آنها را برای اجرای نمایش عروسکی تشویق کند. احتمال دارد متربیانی که اعتماد به نفس پایینی دارند، برای گروه مانعیت ایجاد کنند و از شرکت در این برنامه خودداری کنند. مربی باید میدان را به آن دسته از متربیانی که اعتماد به نفس بیشتری دارند بدهد و با کمک آنها متربیان ضعیف را تشویق کند و همچنین به آنها نقشهای با دیالوگ کمتر بدهد تا ترس آنها از اجرا کم شود.
4. محل اجرا توسط کانون فرهنگی آماده میشود و متربیان جهت آمادگی در آن تمرین میکنند.
5. پس از آن که متربیان بر متن و شیوه اجرای نمایش عروسکی مسلط شدند، آن را در یک روز مشخص در مقابل داوران اجرا میکنند.
v برای این کار سه نفر داور نیاز است و آنها باید از کسانی باشند که بر اهداف درسنامه و روش تربیتی مسلط هستند.
6. تمام گروهها در محل تئاتر حاضر شده و نمایشنامه مربوطه را اجرا میکنند.
7. داوران طبق پارامترهای زیر به گروهها امتیاز میدهند.
7.1. تسلط بر متن (5 امتیاز)
7.2. خلاقیت در اجرا (7 امتیاز)
7.3. پاسخ مناسب به سؤالات (10 امتیاز)
7.4. نظم و هماهنگی (5 امتیاز)
8. سپس امتیاز هر گروه اعلام میشود.
9. مربی بعد از اعلام نتایج برای جمعبندی در رابطه با سؤالات زیر با هر گروه گفتوگو میکند.
9.1. به نظر خودتان، نقاط قوت شما در اجرای نمایش عروسکی چه بود؟
9.2. نقاط ضعف شما چه بود؟
9.3. چگونه میتوانید نقاط ضعف خودتان را اصلاح کنید؟
v هدف از سؤالات بالا آن است که متربیان به اشکالات خودشان دست پیدا کنند، برای حل آن اقدام کنند و نسبت به مسابقه بیانگیزه نشوند.