1
چکیده
این درسنامه بر اساس کتب درسی مقطع چهارم طراحی شده است. مخاطب در این درسنامه با سه داستان دانه، قورباغه و قدم یازدهم از کتب چهارم مواجه میشود. متربیان با بررسی محتوا، به سؤالات چالشی برخورد و ابعاد مختلف داستانها را بررسی میکنند. اهداف تربیتی با توجه به بررسی سه داستان در متربیان پیگیری میشود. محتوای درسنامه در قالب نمایش عروسکی و داستان باز اجرا میشود.
هدف
هدف اصلی
شخصیت
دختران در سن ده سالگی تغییرات چشمگیری را از خود نشان میدهند. میتوان گفت در همه حوزههای زندگی دستخوش تغییرات میشوند. ظاهر آنها و جسمشان به سرعت در حال تغییر و رشد است. بزرگترها نباید بهخاطر این تغییرات جسمی و حتی تغییری که در حالتهای آنها رخ میدهد؛ آنها را مورد سرزنش قرار دهند. جدای از نادرستی سرزنش کردن، تحقیر شدنشان بابت چیزی که در اختیار آنها نیست، شخصیت آنها و احساس ارزشمندی آنها را سرکوب خواهد کرد. اکثر دخترهای دهساله به خانواده عشق میورزند و از خواهر یا برادر کوچکتر از خود مواظبت میکنند. این مرحله از رشد، فرصت مناسبی است تا مسئولیتهایی به آنها واگذار شود. البته خانوادهها باید خیلی حواسشان باشد که مسئولیت متناسب با توانایی او باشد، نه خیلی زیادتر و نه خیلی پایینتر از توانایی. مسئولیت دادن در این سن به افزایش اعتماد به نفس و خود ارزشمندی کمک بسیاری میکند. این سن شروع مطالبهی مستقل بودن بچههاست، مثل اینکه اتاق جدا میخواهند و به لوازم شخصی خود بیشتر اهمیت میدهند. مسئولیت دادن چه در خانواده و چه در مجموعه دخترانه یکی از راههایی است که میتواند دختران دهساله را به سمت هویتی مستقل رهنمون سازد. اینکه تو یک فرد مستقل هستی با هویتی جداگانه و میتوانی این کار را انجام دهی، یعنی ما برای هویت مستقل تو ارزش قائلیم. در این درسنامهها سعی شده است با طرح مسئولیتهایی، این بذر در نهاد کودک رشد کند.
تفکر
از نظر رشد شناختی، دختران دهساله به سمت خواندن کتابهای طولانیتر میروند و حتی ممکن است خودشان داستان بنویسند. اینها نشانهی قوت پیدا کردن استعداد تفکری آنهاست و متولیان تربیت، باید آمادهی بهکارگیری این استعداد اساسی و تقویت آن باشند. بررسی رابطههای علت و معلولی به کمک خودشان یک پیشنهاد مناسب برای تقویت تفکر در این سنین است. این مهارت تفکری مستلزم ارتباط شفاهی و گفتگویی مؤثر است. گفتگوهایی که والدین یا مربی با او دارند میتواند زمینه مناسبی برای تمرین و تقویت این استعداد در مخاطب فراهم کند. درک او از پدیدههای اطراف و اتفاقات اجتماعی باید به سمت منطقی شدن سوق پیدا کند و همین تکامل منطقی باعث بهبود ارتباط او با اطرافیان نیز خواهد شد. در این سن میتوان چالشهایی برای او طراحی کرد. کودک با حل هر چالش قدمی در جهت بهبود مسیر تفکری خود بر میدارد. هر بهانهای و هر مسئولیتی میتواند به صورت هوشمندانه و غیر شعاری به یک محمل برای استفادهی تفکری تبدیل شود، به خصوص در جایی که خود مخاطب شروع کننده بیان یک رابطه منطقی یا علت و معلولی بوده باشد.
مخاطب
مقطع تحصیلی
چهارم ابتدایی
جنسیت
دختر
محتوا
محتوای اصلی
کتابهای درسی:
v نگارش
v فارسی
v هدیههای آسمانی
سیر محتوا
نقطۀ شروع
رهایی از مشکلات
اولین بخشی است که مخاطب در شروع کار، از جهت محتوایی به آن میپردازد و نقش آمادهسازی مخاطب برای ایجاد چالشهای اساسی را خواهد داشت.
چالش شروع
چگونه باید مشکلات را حل کرد؟
چالش، مسئله محوری هر بخش از محتوا، جهت همراهسازی مخاطب است. مسئلهای است که مخاطب را به پیگیری و همراه شدن با محتوا و سؤالهای بعدی وادار میکند.
نقطۀ محوری
رهایی از خطر
این بخش، قسمت اصلی محتوا را شامل میشود. بیشترین حرکت تربیتی و بهرههای هدفی در این قسمت خواهد بود. بخشی از محتواست که بیشترین ظرفیت رفت و برگشتهای فکری را دارد.
چالش محوری
چگونه در خطرات خود را نجات دهیم؟
نقطۀ پایانی
زندگی نو
قسمت انتهایی محتوا که طرح در آن نقطه به پایان میرسد و حکم جمعبندی و نقطهزنی نهایی را به لحاظ هدفی خواهد داشت.
چالش پایانی
برای زندگی نو به چه چیزی نیاز داریم؟
زنجیرۀ سؤالها
رویکرد روشی صحیح در تربیت، تفکرزایی و حرکت مربی بر محور تفکر است؛ بنابراین رسالت اصلی برنامۀ تربیتی، زمینهسازی جهت حضور تفکری مخاطب در محتوا است. زمینهسازی از طریق طرح سؤالهای مرتبط انجام میشود. زنجیرۀ سؤالها، مجموعۀ بههم پیوستهای از سؤالهای هدفمند است که پاسخ به سؤالهای هر بخش توسط متربیان، محتوا را غنی و بارور خواهد کرد.
شمارههای اصلی، سؤالهای اصلی و زیرشمارهها سؤالهای کمکی هستند. توجه اصلی مربی به سؤالهای اصلی است و در صورتی از سؤالهای کمکی استفاده میکند که مخاطب، نتواند به پاسخ سؤال اصلی برسد یا منظور سؤالهای اصلی را متوجه نشود.
دانه (هدیههای آسمانی)
1. به نظر شما در ابتدا دانه چه نقطه ضعفی داشت که بیرون نمیآمد؟
2. چه چیزهایی باعث شد تا دانه از خاک بیرون بیاید؟
3. به نظر شما نقطه قوت پروانه نسبت به دانه چه بود؟
4. اگر دانه از زمین بیرون نمیآمد چه اتفاقی میافتاد؟
4.1. برای دانه چه اتفاقی میافتاد؟
4.2. برای پروانه چه اتفاقی میافتاد؟
قورباغه (نگارش)
1. چرا قورباغه ناشنوا پیروز شد؟
1.1. فریاد قورباغههای دیگر چه اثری در قورباغه ناشنوا داشت؟
1.2. علت اصلی پیروزی قورباغه ناشنوا خودش است یا قورباغههای دیگر؟
1.3. نقطه قوت قورباغه ناشنوا چیست؟
2. چرا قورباغه شنوا شکست خورد؟
2.1. فریاد قورباغههای دیگر چه اثری در قورباغه شنوا داشت؟
2.2. علت اصلی شکست قورباغه شنوا خودش است یا قورباغههای دیگر؟
2.3. نقطه ضعف قورباغه شنوا چیست؟
3. فرض کنید بقیه قورباغهها سکوت میکردند چه اتفاقی برای دو قورباغه دیگر میافتاد؟
4. به نظر شما قورباغههای دیگر برای نجات این دو چه کارهایی میتوانستند انجام دهند؟
قدم یازدهم (فارسی)
1. نقطه ضعف شیر چه بود؟
2. به نظر شما برای شیر، بین ماندن و فرار از قفس کدام یک به نفعش بود؟ چرا؟
2.1. اگر فرار میکرد در پیدا کردن غذا دچار مشکل نمیشد؟
3. اگر شیر از باغ وحش فرار میکرد زندگی او چگونه میشد؟
سؤالات جمعبندی
1. به نظر شما نقطه اشتراک این سه داستان چیست؟
2. بهترین پیام از هر داستان را بیان کنید؟