من میتوانم

این برنامه تربیتی که برای دانش‌آموزان دختر پایه چهارم دبستان طراحی شده، با هدف اصلی تقویت شخصیت مستقل و پرورش مهارت تفکر، به تحلیل سه داستان از کتاب‌های درسی (دانه، قورباغه و قدم یازدهم) می‌پردازد. این برنامه بر این باور استوار است که سن ده سالگی، دوره‌ای حساس برای شکل‌گیری هویت و احساس خودارزشمندی در کودکان است و واگذاری مسئولیت‌های متناسب، نقشی کلیدی در این فرآیند دارد.

سیر اجرایی برنامه تربیتی در ده مرحله و عمدتاً در قالب رقابت گروهی، نمایش عروسکی و نویسندگی خلاق سازماندهی شده است. محتوای طرح حول سه محور اصلی «رهایی از مشکلات»، «رهایی از خطر» و «زندگی نو» می‌چرخد و از دانش‌آموزان می‌خواهد تا با بررسی این مفاهیم در داستان‌ها، راهکارهای خود را ارائه دهند.

در مرحله اول تا چهارم، تمرکز بر داستان «دانه» است. دانش‌آموزان ابتدا با ایفای نقش شخصیت‌های اصلی داستان (دانه، ریشه، پروانه) بر متن مسلط می‌شوند. سپس با پاسخگویی به سؤالات چالشی مانند «نقطه ضعف دانه چه بود؟» یا «اگر دانه بیرون نمی‌آمد چه می‌شد؟»، به صورت گروهی دیالوگ‌های جدید برای شخصیت‌های فرعی (کفش‌دوزک و زنبور) می‌نویسند و نمایش عروسکی کامل‌شده را اجرا می‌کنند. این فرآیند، تقویت کار گروهی و اعتماد به نفس را در پی دارد.

در مرحله پنجم تا هفتم، نوبت به داستان «قورباغه» می‌رسد. در این بخش، دانش‌آموزان در نقش «کارگردان» ظاهر می‌شوند. آنان با تحلیل علل موفقیت قورباغه ناشنوا و شکست قورباغه شنوا، یک شخصیت جدید به نام «دختر دانا» به داستان اضافه می‌کنند و با نوشتن دیالوگ برای او، راهکاری خلاقانه برای نجات هر دو قورباغه ارائه می‌دهند و نتیجه داستان را تغییر می‌دهند. این مرحله به طور خاص بر تقویت تفکر علّی و حل مسئله تأکید دارد.

در مرحله هشتم و نهم، داستان «قدم یازدهم» بررسی می‌شود و دانش‌آموزان در نقش «نویسنده» قرار می‌گیرند. آنان با تحلیل وضعیت شیر در باغ وحش و گزینه‌های پیش رو (ماندن یا فرار)، ادامه‌ای خلاقانه و همراه با نقاشی برای داستان می‌نویسند که زندگی شیر پس از فرض فرار از قفس را به تصویر می‌کشد. این مرحله، قوه تخیل و توانایی پیش‌بینی پیامدها را در دانش‌آموزان تقویت می‌کند.

در مرحله پایانی، یک نمایشگاه از تمامی تولیدات گروه‌ها (متون و نقاشی‌ها) برگزار می‌شود و با داوری و نظرخواهی از بازدیدکنندگان، گروه‌های برتر معرفی و جوایزی اهدا می‌شود. جمع‌بندی نهایی با پرسش درباره نقطه اشتراک و پیام اصلی سه داستان انجام می‌شود که تفکر انتزاعی و نتیجه‌گیری کل‌نگر را در دانش‌آموزان پرورش می‌دهد. در سراسر این طرح، نقش مربی، راهنمایی و تسهیل‌گری است، نه تحمیل پاسخ‌های مشخص.