استعمار

این برنامه تربیتی که برای دانش‌آموزان دختر پایه ششم دبستان طراحی شده، با هدف اصلی تقویت مهارت تفکر و تحلیل و کمک به شکل‌گیری شخصیت مستقل و با عزت‌نفس، به بررسی پدیده «استعمار» و تأثیرات آن بر ایران می‌پردازد. این طرح بر این درک استوار است که نوجوان در این سن، در حال گذار از کودکی به بزرگسالی است و نیازمند پرورش توانایی تحلیل مسائل پیچیده و اتخاذ موضعی مستقل در برابر فشارهای بیرونی است.

سیر محتوایی برنامه تربیتی در سه نقطه اصلی «علل استعمار»، «اثرات استعمار» و «اثرات استقلال» طراحی شده و از طریق شش مرحله فعالیت گروهی و تولید فتوکلیپ (عکس-کلیپ) اجرا می‌شود.

در مرحله اول و دوم، دانش‌آموزان در گروه‌های ناهمگن، با پاسخگویی به سؤالات چالشی مانند «روش‌های پیشرفت یک کشور کدام است؟» و «استعمار به نفع کشورهای مستعمره بود یا ضرر؟» قسمت اول فتوکلیپ خود را می‌سازند. در این مرحله، ایجاد فضایی برای بحث و حتی تقابل (حالت دوقطبی) تشویق می‌شود تا دانش‌آموزان ابعاد مختلف موضوع را به طور عمیق‌تری کاوش کنند.

در مرحله سوم و چهارم، تمرکز بر تأثیرات استعمار بر ایران معطوف می‌شود. دانش‌آموزان با تحلیل نقش شخصیت‌هایی مانند امیرکبیر و رویدادهایی مانند تأسیس دارالفنون و قراردادهای ترکمنچای و گلستان، به سؤالاتی مانند «اگر امیرکبیر دارالفنون را تأسیس نمی‌کرد چه می‌شد؟» پاسخ می‌دهند و پاسخ‌های خود را در قالب قسمت دوم فتوکلیپ ارائه می‌کنند. این مرحله به تقویت حس هویت تاریخی و درک تبعات استعمار کمک می‌کند.

مرحله پنجم و ششم، به جمع‌بندی و بررسی مفهوم استقلال می‌پردازد. با پرسش‌هایی مانند «اگر مردم پس از انقلاب در جنگ حاضر نمی‌شدند چه اتفاقی می‌افتاد؟» و «آیا حضور کشورهای استعمارگر امروز برای ایران بهتر است یا عدم حضور آنان؟» از دانش‌آموزان خواسته می‌شود تا نتایج نهایی تحلیل‌های خود را در قسمت سوم و پایانی فتوکلیپ منعکس کنند.

در سراسر این فرآیند، نقش مربی، تسهیل‌گری و ایجاد فضای امن برای بحث است و از تحمیل پاسخ‌های مشخص خودداری می‌کند. کیفیت فنی فتوکلیپ‌ها در درجه دوم اهمیت قرار دارد و فرآیند تفکر، استدلال و کار گروهی است که مورد ارزیابی و امتیازدهی توسط گروه داوری قرار می‌گیرد. این مسیر، در نهایت مخاطب را به درکی فعال و نقادانه از تاریخ و تأثیر آن بر هویت فردی و جمعی امروز رهنمون می‌سازد.