دریا

این دانش‌آموزان تربیتی که برای دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی دختر طراحی شده، با هدف اصلی تقویت مهارت تفکر و تدبر، به بررسی نقش حیاتی دسترسی به دریا در سرنوشت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورهای مختلف می‌پردازد. این طرح با این پیش‌فرض آغاز می‌شود که بسیاری از نوجوانان ایرانی به دلیل زندگی در مناطق خشک، از ارزش استراتژیک این موهبت طبیعی آگاهی کامل ندارند.

سیر اجرایی دانش‌آموزان در سه مرحله و در قالب یک مسابقه سفرنامه‌نویسی فردی سازماندهی شده است.

در مرحله اول، از دانش‌آموزان خواسته می‌شود یک سفرنامه خیالی به کشور ژاپن بنویسند. آنان باید با تحقیق و استفاده از قوه تخیل خود، اثرات همه‌جانبه محاصره شدن این کشور توسط آب‌های آزاد را بررسی کنند. سفرنامه آنان باید به این پرسش پاسخ دهد که «وجود دریا دور تا دور کشور ژاپن چه اثری بر آن کشور دارد؟» و نقش دریا در اقتصاد (مانند تجارت دریایی)، تغذیه (صید ماهی) و سبک زندگی مردم این کشور را با حداقل ۱۰ خط و به شکلی خلاقانه توصیف کند.

در مرحله دوم دانش‌آموزان به کشور افغانستان، به عنوان نمادی از یک کشور محصور در خشکی، سفر می‌کنند. چالش اصلی در این مرحله، پاسخ به این پرسش است: «زندگی مردم افغانستان با نبود دریا چگونه است؟» دانش‌آموزان باید در سفرنامه خود، با مقایسه شرایط افغانستان و ژاپن، تأثیرات کمبود دسترسی به دریا را بر جنبه‌های مختلفی مانند تجارت، حمل‌ونقل، تنوع غذایی و فرصت‌های اقتصادی تحلیل کنند. این مقایسه، درک آنان را از مزایای داشتن دریا عمق می‌بخشد.

مرحله سوم و پایانی، سفر به کشور ایران است. دانش‌آموزان به صورت نمادین از سه نقطه با شرایط متفاوت بازدید می‌کنند: جزیره کیش (در قلب آب‌های آزاد)، بندرعباس (شهری ساحلی) و اصفهان (شهری در فلات مرکزی و دور از دریا). آنان باید در سفرنامه نهایی خود به این پرسش بپردازند که «زندگی در این سه نقطه چه تفاوتی با هم دارد؟» و اثرات وجود دریا را بر اقتصاد، تغذیه، فرهنگ و سبک زندگی ساکنان هر منطقه با یکدیگر مقایسه کنند. این مرحله، جمع‌بندی نهایی است و دانش‌آموز را وادار می‌کند تا اهمیت دریا را نه به صورت انتزاعی، بلکه در بستر جغرافیایی کشور خود و در مقایسه با دو کشور دیگر درک کند.

در پایان، با جمع‌بندی امتیازات سه مرحله توسط گروه داوری، از برترین‌های مسابقه تقدیر می‌شود. در سراسر این فرآیند، بر فرآیند تحقیق، تحلیل شخصی و پرورش قوه تخیل تأکید می‌شود و کیفیت ادبی متن در درجه دوم اهمیت قرار دارد.