قسمت پنجم درسنامه مثبت من
خروجی اجرایی: تحلیل فایلهای صوتی جهت جمعبندی نقطۀ شروع
زمان لازم برای اجرا: 120 دقیقه
1. مربی با همۀ متربیان دربارۀ با نقاط قوت سایر فایلهای صوتی گفتوگو میکند و علت برتری هر فایل صوتی مشخص میشود. کدام فایل صوتی توانسته نقاط عطف داستان را درست انتخاب کند؟
2. سپس برای جمعبندی نقطۀ شروع، سوالهای زیر از متربیان پرسیده میشود:
1- بهترین عملکرد در برابر عراقیها چه بود؟
2- بدترین عملکرد آنان در برابر عراقیها چه بود؟
3- چرا 23نفر تصمیم گرفتند 8سال اسیر شوند؟
4- اگر آنها به پاریس میرفتند چه مشکلی پیش میآمد؟
متربیان با بررسی سوالات بالا باید به عزت و ارزشمندی و روش دستیابی به آن برسند. در اینجا دو سوال اول سوالات اصلی و دو سوال بعدی کمکی هستند. دیگر فقط عزت و ارزشمندی بحث نیست و روش هم در این قسمت تا حدی بحث میشود. روش رسیدن به عزت، در نقاط بعدی بحث اصلی است. در نهایت سوال بعدی را برای پل به نقطه محوری میپرسد.
3. بیان چالش نقطۀ محوری: شما امروز مدیر گروهی 23نفره هستید که تصمیم گرفتهاید تهدیدهای امروزی را تبدیل به فرصت کنید. مهمترین چالشهای پیش روی شما چیست؟ چگونه میخواهید با تکیه بر توان گروهی خود آن چالشها را حل کنید؟
مرحله دهم
هدف: تدبر اجتماعی
در این مرحله متربی را وارد امور اجتماعی میکنیم. نمیخواهیم متربی دید سطحی داشته باشد. او یاد گرفته است که در هر حرکتی پشتصحنهای و عاقبتی نهفته است. این بار از او میخواهیم در موضوعهای اجتماعی تدبر کند.
خروجی اجرایی: بررسی شرایط موجود جامعه
زمان لازم برای اجرا: 120 دقیقه
ابتدا مربی سوالهای زیر را بررسی میکند:
v سوال اول نقطه محوری: رفتار دشمن در بحرانها را بررسی کنید.
v سوال دوم نقطه محوری: مهمترین هدف امروز این گروه چیست؟ چرا؟
بعد از جمعبندی سوالها، برای بررسی دقیقتر، هر گروه باید از مشکلها و چالشهای پیرامون خود، فهرستی تهیه کند. هر گروه فهرست تهیه شده را به گزارشی تبدیل و در قالب ارائه حضوری (سخنرانی) یا کلیپ (صوتی یا تصویری) به دیگران عرضه میکند.
تذکر: ممکن است گروهی در یافتن مشکل ناتوان باشد، در این حالت مربی باید تدبیر کند و به آن گروه کند.
گروهها مهمترین مشکل جامعه امروزی را مطرح و آن را تبدیل به گفتگویی بحثانگیز میکنند. معیارهای انتخاب مشکل جامعۀ امروزی به شرح زیر است:
1- دقیق و مفهوم.
2- همهگیر.
3- بتوانیم برای آن کاری کنیم.
حل مشکل معیشتی فقرا نمونهای از مشکلی بود که گروهی از متربیان به آن پرداختند. ایدۀ اولیهای که برای حل مشکل دادند، تهیۀ بستههای معیشتی بود. در مرحلههای بعدی برای ریشهکن کردن این مشکل ایدۀ ایجاد شغل را دادند و برای آن اقدامهایی را انجام دادند.
مرحله یازدهم
هدف: تقویت خودباوری[1]
اکنون باید نسبت به آن مشکلها مسئولیتپذیر باشد. باید بتواند خودش را موثر دیده و برای حل مشکلها کاری کند. ایدهپردازی، سطحی از تدبر است که منجر به تقویت شخصیت میشود.
خروجی اجرایی: یافتن راه حل برای مشکل امروز
زمان لازم برای اجرا: 120 دقیقه
پس از یافتن مهمترین مشکل امروز که بتوانیم برای آن راهحلی پیدا و اقدام عملی کنیم، سوالهای زیر بررسی میشود:
سوال سوم نقطه محوری: با چه راهکاری میتوان به هدف رسید؟
برای اینکه دقیق به سوال فوق پاسخ داده شود، مربی چند نمونه سوال فرعی در اختیار بچهها قرار میدهد. این سوالات در این مرحله آموزش روش تفکر به متربیان است. حالات موجود بررسی شده و از بین آنان، بهترین انتخاب میشود.
Ø چه برخوردهایی با بحران امروز میتوان داشت؟
Ø بهترین راهحل برای رفع این بحران چیست؟
باید در این مرحله ایدهپردازی کنیم. معیارهای سنجش راهحل به شرح زیر است:
1. امکان اجرا داشته باشد.
2. حل مشکل در دو تا سه هفته اجرایی شود.
ممکن است مربی مجبور باشد که در این مرحله، با منفیبافی متربیان مقابله کند. عموما متربیانی که از شخصیت ضعیفی برخوردار هستند، دست به فرافکنی و سلب مسئولیت از خود میکنند. مربی باید با بیان نقاط قوت و همچنین بهرهبرداری هوشمندانه از متربیان خوشفکر و با میدانداری آنهایی که خودباوری دارند، شرایط را مدیریت کند تا بهترین ایده توسط بچهها انتخاب شود.
مرحله دوازدهم
هدف تربیتی: تدبر اجتماعی
در این مرحله مخاطب تمرین میکند مشکلها و مانعها سر راه خود را ببیند تا بتواند برای آن چارهای بیاندیشد. بررسی و واکاوی مانعهای احتمالی، سطحی از تدبر و دقتافزایی اجتماعی است که در گامهای قبلی به آن پرداخته نمیشد.
خروجی اجرایی: بررسی مانعهای موجود برای حل مشکل
زمان لازم برای اجرا: 120 دقیقه
برای اجرای راهحل، حتما مشکلهایی وجود دارد. بیتوجهی به این مشکلها، راهحلهای ما را به بنبست میکشاند و برعکس بررسی مانعها و مشکلهای پیش از اقدام و داشتن راهکار برای حل آنها، ضمانت موفقیت طرح است. در اینجا «چالش معیشتی بخشی از مردم» را به عنوان مثال جهت فهم بهتر آوردهایم و فرض میکنیم بهترین راهحل این چالش «ارائه کمک به شکل بسته ارزاق» است.
برای انجام این کار چه مشکلهایی وجود دارد؟
1. مشکل واقعی آنان چیست؟
2. چگونگی رفع نیاز
2.1. راهحل موثر چیست؟
2.2. چگونه عزتمندی خود و آنان حفظ شود؟
3. چگونگی اقناع مخاطبِ توانمند برای انفاق و اقدام جهادی
3.1. حوزه خانواده
4. جذب بودجه
4.1. حوزه خانواده
4.2. محله
4.3. بستگان
4.4. دوستان
4.5. مدرسه
5. هماهنگی درون گروهی
6. درگیر کردن محله
7. توزیع کمک
برای کاری با رنگوبوی جهادی متناسب با سن متربیان، چالشهای زیادی هست. سوال اصلی اینجاست که چگونه و با چه روش این چالشها را حل کنیم؟
استفاده از سیرۀ شهدا کمک مناسبی است. بسیاری از شهدا قبل از حضور در میدان جنگ، اقدامهای اجتماعی موثری داشتهاند و حتما با مشکلهایی برخورد و آنها را حل کردهاند. بررسی سیرۀ زندگی این شهدا بسیاری از سوالها را حل میکند. برای مطالعۀ سیرۀ شهدا، بهتر است از شهدای محل سکونت استفاده شود. البته شهدای شاخصی مثل شهید صدرزاده یا شهید محمدخانی نیز در این زمینه وجود دارند که محتوای مناسبی برای آنان اعم از فیلم و کتاب تولید شده است.
در این مرحله هر گروه روی یک مشکل متمرکز میشود و مانعهای اجرایی برای حل این مشکل را بررسی میکند و برای رفع این مانعها راهکار ارائه میکنند.
مرحله سیزدهم
هدف تربیتی: شهامت اقدام
خروجی اجرایی: اقدام عملی توسط متربی
زمان لازم برای اجرا: 3 هفته
گروهها متناسب با مشکلی که یافتهاند و راهحل آن، باید به اقدام عملی روی آورند. در این مرحله باید همۀ گروهها درگیر شوند. همۀ متربیان باید نقشی داشته باشند.
مربی باید در تمام امور به عنوان همراه و نه مجری متربیان حضور داشته باشد. این اشتباه معمولا شایع است که برای اجرای بهتر کار، مربی خود دست به اقدام میزند و متربیان او نهتنها رشد نمیکنند بلکه احساس نبود اعتمادبهنفس در انجام کارهای اساسی در ایشان به وجود میآید. برای اجرای برنامهای تربیتی، کار ضعیف توسط دانشآموز بهمراتب موثرتر از کار قوی توسط مربی اوست.
مرحله چهاردهم
هدف تربیتی: روحیه تعاون و همکاری
هدف، همان هدف مرحلۀ دوازدهم است ولی با این تفاوت که در این مرحله تمرینی هست که آن را به صورت گروهی انجام میدهند. پس مخاطب ما در این سطح از کار علاوه بر استدلالهای شخصی باید بتواند افراد گروه را نسبت به آن مسئلهها قانع کند که این خود امری عمیق تر از لایههای قبلی است.
خروجی اجرایی: جمعبندی کار عملیاتی گروه – تحلیل کار گروهی
زمان لازم برای اجرا: 120 دقیقه
مربی متناسب با حوصلۀ جمع دربارۀ سوالهای زیر گفتوگو میکند. سعی شود سوالهای اصلی بررسی شود. در صورت نیاز از سوالهای کمکی استفاده شود.
v سوال چهارم نقطه شروع: مشکلهای اصلی و فرعی گروه کدامند؟
سوالات فرعی در این قسمت، ناظر به اتفاقات داستان بیست و سه نفر، نیازهای گروهی با همان اهداف در زمانی دیگر را بررسی میکند.
Ø این گروه 23نفره به چه چیزهایی نیاز دارد؟
Ø کجا نیاز به مشورت دارید؟
Ø کجا باید با هم متحد شوید؟
Ø کجا باید شروع به مبارزه کنید؟
v سوال پنجم نقطه شروع: ملاصالح امروز شما چه ویژگیهایی دارد و چه کمکی میتواند به شما بکند؟
سوال فرعی به بررسی مصداق میپردازد.
Ø از کمک چه کسانی میتوان استفاده کرد؟
v سوال ششم نقطه شروع: طرف مقابل گروه کیست؟
سوالات فرعی، متربیان را در جایگاه دشمن قرار میدهد تا صحنه مبارزه و درگیری را از زاویه آنان ببینند. این سوالات کمک میکند تا متربیان از زوایای مختلف به موضوعات نگاه کنند.
Ø طرف مقابل شما چه ویژگیهایی دارد؟
Ø کجا مانع حرکت شما میشود؟
Ø از چه ابزاری استفاده میکند؟
Ø کجا شما را دور میزند؟
Ø کجا از شما میترسد؟
مرحله پانزدهم
هدف تربیتی: تقویت شخصیت
در این مرحله یافتههای گروهی خود را به صورت پاورپوینت ارائه میکنند. در این ارائه کردن برای دیگران شخصیت او تقویت میشود.
خروجی اجرایی: ارائۀ راهکارهای آینده به شیوۀ پاورپوینت
زمان لازم برای اجرا: 120 دقیقه
بیان چالش پایانی برای متربیان: این 23نفر برای آینده چه طرحهای دیگری دارند؟
هر گروه ابتدا بین خود پیرامون این موضوع گفتگو میکنند و نتیجهها گفتگوهایشان را به صورت پاور پوینت ارائه میکنند.
هر گروه میبایست به سوالهای زیر در پاورپوینت جواب دهد:
v سوال اول نقطۀ پایانی: هدف اصلی شما برای آینده چیست؟
هدف آینده گروه، ناظر به مشکلات آینده است. اما مشکلاتی از هماکنون به آینده منتقل میشود. سوال فرعی در راستای افزایش دقت با دید آیندهنگری است.
Ø کدام مشکلها به آینده منتقل میشود؟
v سوال دوم نقطۀ پایانی: با چه راهکاری میتوان به هدف رسید؟
سوالات فرعی، با بررسی تجربه فعالیت انجام شده، در راستای تقویت قوه عاقبتاندیشی در متربیان است.
Ø چرا به همراهی دیگران (خانواده) نیازمندیم؟
Ø مشکلهای اصلی و فرعی گروه را چه میدانید؟
v سوال سوم نقطۀ پایانی: طرف روبروی شما چه عکسالعملی دارد؟
پاورپوینتها بررسی و سپس بهترین طرح انتخاب میشود.
مرحله شانزدهم
هدف تربیتی: تقویت روحیۀ مسئولانه
در این قسمت کار با توجه به اینکه مخاطب برای معضلها به جمعبندی رسیده، وقت آن است که نسبت به دیگران بی تفاوت نباشد و احساس مسئولیت کند و برای آنها کاری کند.
خروجی اجرایی: ارائه گزارش فعالیت گروه در فضای مجازی – برای استفادۀ دیگران
زمان لازم برای اجرا: یک هفته
بعد از انجام اقدام عملی برای حل مشکل، به نظر میرسد که مشکلهای بسیاری است که با جمعی وسیعتر و در گسترۀ بیشتری بتوان آنان را پیدا و حل کرد. بسیاری از مشکلهایی که در مرحلههای قبل طرح شد، هنوز بر زمین مانده است.
همه اینها راهحلهایی دارد که شاید کسانی دیگر توان انجام آن را داشته باشند ولی به فکرشان خطور نکند. باید چه کرد؟
پیشنهاد راهاندازی کانال راهحلهای مومنانه مطرح میشود. کانالی در فضای مجازی که در آن مشکلها بیان شده و راهحلهای اجرایی برای حل آن پیشنهاد میشود. اولین مطلب این کانال هم گزارشی از همۀ برنامۀ انجام شده توسط همین گروه خواهد بود.
برای برخی از مشکلها میتوان، مسابقهای به شکل رویداد نوآورانه برگزار کرد و به بهترین راهحل که طی چند ساعت یا حتی چند روز به دست میآید، جایزهای اهدا کرد. بهترین راهحل توسط تمام اعضای کانال با رایگیری انتخاب خواهد شد. روند اجرایی و طراحی این قسمت برعهدۀ متربیان است.
تمام این فرآیند را در فضای مجازی پیگیری میتوان کرد.
متربیان کانال خود را به دیگران معرفی میکنند تا از مطالب آن استفاده کنند. این کانال تنها دارای مطالب ثابتی است و امکان دارد سالهای بعد گروههای بعدی مطالب آن را متناسب به شرایط بهروز کنند.
این طرحدرس میتواند در فضای مجازی و حقیقی اجرا شود و برای ایجاد رقابت بین متربیان، راه اندازی کانالی مجازی از ابتدای طرحدرس بسیار کمک کننده است.
محتوای کانال مجازی:
1. جملههایی از طرف نفر بیست چهارم جهت آمادگی ذهنی متربیان برای تحلیل داستان 23نفر قرار داده میشود. این جملهها برای مرحلههای یک تا هشت اجرایی امکان استفاده دارد.
1.1. تا به حال کسی مرا ندیده و نشنیده. . . اما از امروز قصد دارم حرفهایی بزنم و کارهایی انجام دهم که کسی توان نادیدهگرفتن مرا نداشته باشد. ( #نفر_بیست_و_چهارم)
1.2. با دیدن صدام که با هیبتی مخوف و لبخندی به لب جلو میآمد، احساس بدی در قلبمان ایجاد شد. زبانها در دهان قفل شده بود. خود را باخته بودیم. نفسها به تلخی بیرون میآمد. (#ناگفتههای_ملاصالح)
1.3. وقتی اسم و فامیلم از پشت بلندگویی رسمی، به عنوان کسی که عازم جنگ است، خوانده شد، احساس خوبی پیدا کردم. خوشحال بودم. احساس میکردم آنقدر بزرگ شدهام که بتوانم تصمیم بزرگی بگیرم؛ یعنی ساکم را بردارم و در راهی قدم بگذارم که پر از خطر است؛ حتی خطر مرگ. ( #ناگفتههای_حسن_تاجیک_شیر)
1.4. به ما میگفتند جنگ جای بچهها نیست؛ ما اصرار کردیم. نتیجه این بود که هشت سال و سه ماه و هفده روز در اردوگاههای عراق ماندگار شدیم. در نهایت اما نمیدانم حق با چه کسی بود؟ ما یا آنها؟(#نفر_بیست_و_چهارم)
1.5. صالح گفت: آقای هاشمی گفته که اسیران ما هیچکدام بچه نیستند. همه رزمندهاند. حرفهای صالح را که شنیدیم؛ رسالت سنگینی بر دوشمان احساس کردیم. وقتی مسئولان کشورمان گفتهاند ما کودک نیستیم لابد انتظار هم دارند که ما کودکانه عمل نکنیم. باید به دنیا نشان بدهیم کودک نیستیم. ( #نفر_بیست_و_چهارم)
1.6. رفتن به پاریس و وعدۀ آزادی؛ بعید میدانم در طول تاریخ به هیچ اسیری چنین پیشنهادی دادهاند. تصمیم ما هم با هیچ اسیری بعید میدانم شبیه بوده باشد. جواب رد دادن به این وعده، حاصلش هشت سال از دست دادن زندگی آزاد در کنار خانواده بود. (#نفر_بیست_و_چهارم)
1.7. پانزده سالگی؛ سن اکثر ما بود. هیچ فرد پانزده سالهای به خود نمیگوید بچه، هیچکس هم او را بچه خطاب نمیکند اما استخبارات جور دیگری بود سعی داشت ما را بچه کند، با بستنی ما را خام کند و با شهربازی ما را تسلیم. اما ما در جواب…. (#نفر_بیست_و_چهارم)
2. تبلیغات جشنواره فایل صوتی و اعلام زمان جهت تحویل آثار (مرحله 8 اجرایی)
3. بارگذاری همۀ فایلهای صوتی در کانال مجازی (مرحله 8 اجرایی)
4. برگزاری نظر سنجی عمومی: در این نظرسنجی بر اساس معیارهایی بهترین فایل صوتی مشخص میشود. (مرحله 8 اجرایی)
5. اعلام بهترین فایل صوتی توسط گروه داوران (مرحله 8 اجرایی)
6. بارگذاری کلیپهایی با موضوعات مختلف که بیانگر مشکلهای جامعه است. (مرحله نهم و دهم اجرایی)
6.1. فقر
6.2. کارگری
6.3. آموزش
7. تحویل مشکلها توسط گروهها به کانال مجازی (مرحله دهم اجرایی)
8. انتخاب مشکلهای مشترک و اساسی توسط گروه داوران (مرحله دهم اجرایی)
9. برگزاری استارت آپ به مدت 3 روز (مرحله یازدهم)
9.1. اول هر روز 2 مشکل در کانال بارگذاری میشود.
9.2. گروهها باید راهکار خود را به کانال مجازی تا آخر همان روز تحویل دهند.
9.3. بارگذاری همۀ راهکارها در کانال مجازی
10. برگزاری نظر سنجی عمومی برای انتخاب بهترین راهکار (مرحله یازدهم)
11. گروهها وقتی وارد فاز عملیاتی شدند، گزارشی از عملکرد آنها در کانال بارگذاری میشود. (مرحله دوازدهم)
رحمت الهی بر شهدا و امام شهدا.
درود بر آزادگانی که هنوز پای ارزشهای انقلاب ایستادهاند.
درود بر نسلی که تکمیل مجاهدتهای ماندگار دیروز را آرمان امروز خود کردهاند.
درود بر امام خامنهای عزیز که پرچمداری این حرکت عظیم را عهدهداری میکنند.